11. KULTURA

Przykładem tego jest mapa z 1678 roku, która znajduje się w Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie. Przedstawia ona włości ziemskie należące po prawej stronie wisły do zakonu O.O. Jezuitów i najbliższe miasto leżące w pobliżu tych dóbr ziemskich -- to lewobrzeżny OPATOWIEC. Na mapie widnieje obraz miasta z jego czworokątnym rynkiem, budynkami nad którymi górują miejscowe kościoły: Kościół św. Ducha, Kościół św. Jakuba i Kościół klasztorny św. Piotra Męczennika.

Na rynku ustawiona jest waga i stoi wieża usytuowana w okolicy dzisiejszego Wiejskiego Domu Kultury. Była to najwyższa budowla w mieście. Należała ona prawdopodobnie do Straży Miejskiej, skąd obserwowano miasto przed pożarami i zbliżające się statki na Wiśle i Dunajcu do portu rzecznego w Opatowcu. Jak również przed niebezpieczeństwem nieporządanych intruzów.

Życie towarzyskie skupiało się w karczmach i na rynku obok kramów. Dużą wagę przywiązywano do budowy studzień, łażni i szpitala.

Wielkie ożywienie w życie towarzyskie mieszczan wnosili artyści wędrowni, którzy urządzali przedstawienia, często połączone z muzyką, śpiewem i tańcem. Tematem występów były motywy religijne, lub obrzędy ludowe. Życie towarzyskie rozwijało się i nabierało łagodnych cech. W ucztach i biesiadach na których pito wino i miód brały udział kobiety, pojawiały się nawet kapele ludowe. Prowadzono dyskusje na tematy polityczne, literackie i religijne.

Obok zbytku występowała nędza i głód. Biedota miejska, często bezdomna padałą najliczniej ofiarą epidemii. Na ogół władze miasta nie mogły sobie z tym poradzić. Powodowały je fatalne warunki higieniczne, brud, ciemnota. Miasto tonęło w błocie i ciemności.

Po updadku powstania styczniowego i odebraniu miastu praw miejskich /1869r./ poważne miejsce w polityce rusyfikacji zajmowała likwidacja szkolnictwa polskiego. Od 1885 roku w szkolnictwie ludowym obowiązywał obowiązek nauczania wszystkich przedmiotów w języku rosyjskim. Wyjątek stanowiło nauczanie języka polskiego i religii.

Nastąpiło obniżenie poziomu nauki, polskich nauczycieli zastępiono rosyjskimi. Główny nacisk kładzono na przyswajanie sobie dogmatów wiary prawosławnej i kultu dla cara.
Miejscowa inteligencja po updaku miasta, emigrowała do zaboru austryjackiego: Tarnowa i Krakowa, gdzie znalazła możność korzystania z dobrodziejstw oświaty i kultury.