| |
| <<< • >>> |
| 10. OŚWIATA |
| Wraz z rozwojem Opatowca i mieszczaństwa, wzrastała potrzeba kształcenia młodzieży dla stanu duchownego oraz dla potrzeb handlu. |
Pierwsza wiadomość o istnieniu szkoły w Opatowcu pochodzi z 1383 roku, gdzie jest wzmiankowany nauczyciel /derlaus rector scolorum/, który wykonywał również funkcję pisarza miejskiego.
Szkoła musiała istnieć już wcześniej. Z szkoły tej wyszli z pewnością wzmiankowany w 1331 roku HERMAN z Opatowca, kanonik gnieżnieński, FRANCISZEK z Opatowca, -- kapelan króla Kazimierza Wielkiego/1351r./ oraz znany z dokumentu w 1408 roku magister prawa SZYMON /Simon de Opatovec/ przebywający w Watykanie na dworze papieskim. |
| Stąd pochodził WOJCIECH z Opatowca, który w zakresie dyplomacji starał się po śmierci ostatniego biskupa polskiego we Wrocławiu NANKERA, Slązak z Kamienia - Rybnika przeciwstawić się przyłączenia biskupstwa wrocławskiego do metropolii praskiej. |
Tu urodził się żyjący w XIV wieku MAREK z Opatowca, autor wierszowanego traktatu "METRIFICALE", odkrytego przez profesora Aleksandra Brucknera w zbiorach petersburskich. W XV wieku wychowankami szkoły opatowieckiej byli pózniejsi studenci Akademii Krakowskiej, załozonej przez Kazimierza Wielkiego. O studentach i rektorach tej uczelni wywodzących się z Opatowca, możemy się dowiedzieć z zachowanego spisu universyteckiego i akt oficjalatu wiślickiego. |
Dalsze losy oświaty były związane historycznie z miastem i jego upadkiem dokonanym przez zaborcę rosyjskiego. Celem zaborcy było ograniczenie nauki polskiej, rusyfikacja tych ziem.
Jak podaje "Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego" w 1883 roku we wsi Opatowiec istnieje szkoła elementarna, która przetrwała do 1918 roku, jako 4 klasowa szkoła początkowa.
Jej ostatnim kierownikiem był nauczyciel KAZIMIERZ MADEJ. |
| Szkoła mieściła się w Rynku wsi i jej budynek zachował się do dnia dzisiejszego. |
| Po odzyskaniu Niepodległości w 1919 roku ukazał się dekret o obowiązku szkolnym, a w 1922 roku ogłoszono ustawę o szkołach powszechnych. W Opatowcu powstała 7 klasowa Szkoła Powszechna. |
| |
 |
| STARA SZKOŁA |
| FOTO: G. ŁYSKAWA |
| |
.jpg)
(większy obraz po klikńieciu na zdjęciu) |
| |
W roku szkolnym 1937/1938 kierownikiem Szkoły Powszechnej w Opatowcu była K. Kałużowa. Grono nauczycieli stanowili: Baron, Bochniak, Wojtasówna, A. Gąsiorowska, Krakowiak i inni. Największy autorytet wśród wychowanków i rodziców zdobyła Anna Gąsiorowska /1906 - 1992/. Po skończonych studiach nauczycielskich w Tarnowie podjęła pracę w miejscowej szkole, gdzie doczekała się emerytury i wiecznego odpoczynku. Jest pochowana na miejscowym cmentarzu parafialnym, obok swojej matki.
Wychowankami tej szkoły byli:
- BOLESŁAW CHARZEWSKI: ksiądz prałat
- DIONIZJA WAWRZYKOWA - WIERCIOCHOWA: urodzona w Opatowcu. Jej były dom mieszkalny to w latach okupacji hitlerowskiej - Wiejski Ośrodek Zdrowa przy dzisiejszej ulicy Nowokorczyńskiej.
Autorka wielu publikacji książkowych, monografii, pieśni patriotycznych oraz życiorysów wybitnych Polek.
|
Oto napisane przez nią książki:
|
- Od Prządki do Austronautyki. W-wa 1968r.
- Najdawniejszy z Adiutantów. W-wa 1968r.
- Lenin a Problemy Ruchu Kobiecego. W-wa 1968r.
- Pamiętnikarstwo Polskie. W-wa 1971r.
- Z Ostrego Gniewu. Opowieść biograficzna o dr. Witoldzie Karpowicz - Rechniewskiej. W-wa 1977r.
- Stefania Sempołowska. W-wa 1980r.
- Kościuszkowska Prawnuczka. W-wa 1981r.
- Sercem i Orężem Ojczyżnie Służyły. W-wa 1987r.
|
ZDZISŁAW TOMAL /1921 - 1984r/ urodził się we wsi Rogów w rodzinie chłopskiej. Działalność społeczno - polityczną rozpoczął w 1938 roku w szeregach ZMW "WICI". W okresie okupacji niemieckiej walczył jako żołnierz Batalionów Chłopskich. Po wyzwoleniu był aktywnym działaczem ZMW "WICI", organizatorem ruchu ludowego i władzy ludowej.
W latach 1947 - 56 pracował w Prezydium W.R.N. we Wrocławiu i równocześnie ukończył studia w Wyższej Szkole Rolniczej w tym mieście.
W latach 1957 - 66 pełnił funkcję przewodniczącego Prezydium WRN w Koszalinie. W okresie 1969 - 76 był wiceprezesem Rady Ministrów, a w 1976 roku wybrany został na stanowisko zastępcy przewodniczącego Rady Państwa. Był odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Orderami Sztandaru Pracy I i II klasy, Krzyżem Partyzanckim i innymi odznaczeniami. Był posłem na sejm.
|
- MIECZYSŁAW CHARZEWSKI, rolnik, poeta ludowy. Urodził się 21 pażdziernika 1921 roku w Opatowcu. Jego pasją życiową jest poezja. Napisał około 500 wierszy z życia wsi, kraju i.t.d.
Nie które z nich były publikowane na łamach gazety "NIDZICA". Obecnie przebywa na zasłużonej emeryturze rolniczej i nadal oddaje się pracy twórczej.
|
Oto niektóre z nich:
OJCZYZNA.
Matka POLKA mnie zrodziła,
Kocham wciąż te ziemię żyzna.
Polskiej mowy mnie uczyła,
Która Moją jest Ojczyzną.
Przyszła wiosna, ptak już wraca,
Nowe gniazdo chciałby wic,
to jest pierwsza jego praca
bo chce w wolnym kraju być.
|
| |
ROK 1939.
Gdy wróg grabił naszą ziemię,
Ojciec poszedł w bój ten krwawy,
aby niszczyć wrogów plemię
i nie oddać im Warszawy.
Kiedy matka nad kołyską,
gdy do piersi mnie tuliła.
Wyśpiewała za dnia wszystko,
że w niewoli mnie zrodziła.
Pora roku się zmieniała.
Swierze liście ziemię kryły,
Lecz matka się nie doczekała
Odnależć ojca mogiły.
|
| |
RODACY
Ruszmy własne sumienia,
niech się skończą cierpienia.
Niechaj lata przeszłości
nauczą nas mądrości.
Nie szukajmy się w próżni,
niech po głosie odróżni:
Kto był zdrajcą i katem!
Czy Polakiem i bratem?
Więc nie traćmy ani chwili,
abyśmy nie pobłądzili!
|
| |
ŚWIAT CAŁY
Świat cały na nas oczy zwraca,
jaka jedność--taka praca.
Chodż My wolność odzyskali
w błędach kroczym coraz dalej.
Zaczyna się koniec świata
byle skórę zedrzeć z brata,
byle ster w ręce uchwycić
i żołądek swój nasycić.
Bracia dobrze o tym wiemy,
że do tyłu wciąż idziemy! |
| |
ZABŁĄKANY
Jeżeli czasem błądzisz w ciemności,
wracaj śladami własnego cienia
bo możesz zginąć bez wzajemności.
Więc idż za głosem swego sumienia!
|
| |
OJCZYZNO MOJA
Ojczyzno moja wolności spragniona,
czemu się wachasz i niepewnie kroczysz.
Rozbity Naród nie tulisz do łona
Ty jeszcze raną, braterskiej krwi broczysz.
Czy jeszcze mało łez w sierocej doli?
Cierpiących matek tych bolesnych krzyków.
W zdradzie żyć gorzej! Gorzej, jak w niewoli!
Ginąc przez zdradę byłych sprzedawczyków.
Często Ci ludzie do dziś pewni siebie,
dumni, że tyle lat Polską rządzili.
Mówią, że Polska jest nadal w potrzebie,
aby do władzy z powrotem wrócili.
Lud się uwolnił spod pańskiego bata
nie wie, że tylko w jedności jest siła.
Znaczy, że ręka potrzebna mu kata,
żeby, jak ślepca nadal prowadziła.
|
| * * * |
W latach okupacji hitlerowskiej w roku szkolnym 1940/1941 wznowiono naukę w szkołach na terenie Generalnej Gubernii. Podręczniki polskie zastąpiono "Płomykami" i "Płomyczkami" drukowanymi przez okupanta pod nazwą "START".
Miejscowi nauczyciele, aby nie przerwać młodzieży dalszej nauki po ukończeniu szkoły powszechnej na terenie gminy za zgodą władz niemieckich powołali do życia 2-letnią Zasadniczą Szkołę Handlową.
Na wielką skalę rozwinęło się tajne nauczanie miejscowej młodzieży, w zakresie szkoły średniej -- Liceum Ogólnokształcącego.
Jednym
z pośród wielu nauczycieli tajnego nauczania był póżniejszy pisarz i publicysta śląski -- WILHELM SZEWCZYK /1916 - 1993/. Urodził się w Czuchowie - Leszczynach koło Rybnika w rodzinie nauczycielskiej. W latach 1957 - 1966 był posłem na sejm P.R.L.-u.
|
| |
.jpg)
(większy obraz po klikńieciu na zdjęciu) |
| |
.jpg)
(większy obraz po klikńieciu na zdjęciu) |
| |
.jpg)
ZASADNICZA SZKOŁA HANDLOWA
FOTO: zbiory prywatne
1. Kierowniczka szkoły - K. Kałużowa 2. Nauczyciel - B. Kryca
(większy obraz po klikńieciu na zdjęciu) |
| W latach okupacji hitlerowskiej ukrywał się w Opatowcu pod przybranym nazwiskiem WŁADYSŁAW KRET. Początkowo zamieszkał u sołtysa B. Baczyńskiego. Uczył przedmiotów humanistycznych i był twórcą kompletów szkolnych dla szkoły średniej. |
| Dla dziewcząt opatowieckich napisał piosenkę o wsi: |
opatowiec |
Jedni na rybki, drudzy na grzybki,
inni na panny zerkną z za szybki,
a wokół pachnie przyjemna woń.
Wiślane cudna toń. |
REF.
Opatowiec bujnym lasem i Wisłą pachnący.
Opatowiec serca młodych i starych krzepiący.
Pełno w nim wrażeń, handlu i walk.
Kto stąd odejdzie ten wciąż wieczny ma żal.
|
Narzekasz często, że ci jest żle,
że plotki, bimber, przydziały gdzie?
A nie wiesz o tym, że słońce lśni
i Wisła cudnie śni.
|
REF.
Opatowiec bujnym lasem i Wisłą pachnący.
Opatowiec serca młodych i starych krzepiący.
Pełno w nim wrażeń, handlu i walk.
Kto stąd odejdzie ten wciąż wieczny ma żal.
|
A więc pokochaj to miasto cudne,
Choćby ci życie w nim było trudne,
choćby mrok wojny na twarz twą padł,
ze skały spojrzyj w świat.
|
REF.
Opatowiec bujnym lasem i Wisłą pachnący.
Opatowiec serca młodych i starych krzepiący.
Pełno w nim wrażeń, handlu i walk.
Kto stąd odejdzie ten wciąż wieczny ma żal.
|
| * * * |
Dalszymi nauczycielami tajnego nauczania byli: J. Pociej, prokurator Wiewióra z Sosnowca i inż. leśnik Henryk Skrzyński pseud. "Dąb" członek miejscowej placówki A.K., instruktor wyszkolenia bojowego Szarych Szeregów w Opatowcu, brat Lucjana. |
| Po wyzwoleniu w 1945 roku nauczyciele przystępili do natychmiastowego uruchomienia Szkoły Podstawowej. Kierownikiem szkoły została nadal nauczycielka języka polskiego i niemieckiego -- K. Kałużowa. W póżniejszych latach, komuniści starych nauczycieli zastępili nową kadrą partyjnych pedagogów. W 1958 roku wieś otrzymała nowy budynek szkolny, gdzie dyrektorami Gminnej Zbiorczej Szkoły Podstawowej byli: W. DUDAŁA i Z. DYBAŁA. Szkoła otrzymała za patrona WŁADYSŁAWA JAWORSKIEGO, działacza komunistycznego urodzonego w Opatowcu. W latach okupacji hitlerowskiej występował pod pseudonimem "Stary Władek" i jako sekretarz Komitetu Podokręgu Pińczowskiego Polskiej Partii Robotniczej w 1944 roku na wsiach zakładał komórki partyjne. |

SZKOŁA PODSTAWOWA
FOTO: G. ŁYSKAWA
|
| |
W 1959 roku przy szkole zbiorczej powołano do życia Zasadniczą Szkołę Rolniczą, która stanowi filię Technikum Rolniczo-Ogrodniczego w CUDZYNOWICACH.
Jej wykładowcami jest małżeństwo IWONA i WOJCIECH JANOWSCY, Absolwenci Wyższej Szkoły Rolniczej.
Dyrektorem Szkoły Podstawowej i Zasadniczej Szkoły Rolniczej jest mgr. STANISŁAW GWIAZDA.
Przez szereg długich lat szkoła opatowiecka wydała w świat wielu utalentowanych młodych ludzi, którzy po zdobyciu dalszych tajników wiedzy stali się wybitnymi ludzmi w kraju. Nad podnoszeniem dalszej wiedzy z dziedziny literatury, historii, geografii i.t.d., mieszkańcy Opatowca do swojej dyspozycji posiadają bogaty księgozbiór w Gminnej Bibliotece Publicznej, która mieści się w Wiejskim Domu Kultury.
|
| <<< • >>> |